PCOS supplementen: inositol, voeding en bloedsuiker

Je cyclus is al jaren onvoorspelbaar. Misschien heb je last van acne, haaruitval of haargroei op plekken waar je dat niet wilt. Of je probeert zwanger te worden en je weet niet eens óf je een eisprong hebt.

En dan krijg je de diagnose PCOS. Met één advies: de pil.

Als je je hierin herkent, ben je zeker niet de enige. In het grootste onderzoek naar diagnose-ervaringen bij PCOS wachtte een derde van de vrouwen langer dan twee jaar op een diagnose. Bijna de helft zag drie of meer zorgverleners. En slechts 16% was tevreden over de informatie die ze kreeg.

In deze blog krijg je die informatie wél. Wat er in je lichaam gebeurt, waarom je bloedsuiker zo'n grote rol speelt, wat de pil wel en niet doet, en welke voedingsstoffen in onderzoek veelbelovend zijn. Eerlijk, inclusief wat we nog níet weten.

PCOS heet voortaan PMOS, en dat is goed nieuws

In mei 2026 kreeg PCOS officieel een nieuwe naam: PMOS, polyendocrien metabool ovarieel syndroom. Het is het resultaat van ruim tien jaar overleg met artsen, onderzoekers en duizenden vrouwen met de aandoening.

De oude naam suggereerde dat het om "cysten" op je eierstokken ging. Dat klopte nooit echt. De nieuwe naam zegt waar het wél om draait: je hormonen en je stofwisseling.

Dat woord metabool is precies waarom deze blog bestaat. Want als PCOS een stofwisselingsprobleem is, dan zijn voeding, leefstijl en voedingsstoffen geen bijzaak. Dan zijn ze de kern.

In deze blog gebruik ik nog de naam PCOS, omdat die bij de meeste vrouwen het bekendst is.

PCOS treft ongeveer 1 op de 8 vrouwen. Je krijgt de diagnose als je twee van deze drie kenmerken hebt: een onregelmatige of uitblijvende eisprong, te veel mannelijke hormonen (in je bloed of zichtbaar als acne of beharing), en een bepaald beeld van je eierstokken op de echo.

De vicieuze cirkel: insuline, testosteron en ontsteking

Om PCOS te begrijpen, moet je één cirkel kennen. Die ziet er zo uit:

• Je lichaam reageert minder goed op insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed je cellen in brengt. Dus maakt je alvleesklier méér insuline aan.
• Die extra insuline zet je eierstokken aan tot het maken van meer testosteron.
• Tegelijk remt insuline in je lever de aanmaak van SHBG, het eiwit dat testosteron "vasthoudt". Er komt dus meer vrij, actief testosteron in je bloed.
• Door dat hormonale overschot rijpen je eiblaasjes niet goed uit. Er komt geen eisprong.
• Zonder eisprong maak je geen progesteron, want dat ontstaat pas ná de eisprong. Je cyclus raakt ontregeld.
• En een overschot aan mannelijke hormonen bevordert buikvet, wat de insulinegevoeligheid weer verder verslechtert.

Daar komt nog iets bij: laaggradige ontsteking. Bij vrouwen met PCOS is de ontstekingswaarde CRP gemiddeld ongeveer twee keer zo hoog als bij vrouwen zonder PCOS. Ook bij vrouwen zónder overgewicht. Onderzoek laat zien dat ontstekingsprikkels de eierstokken zelfs direct kunnen aanzetten tot meer testosteron. Ontsteking en insulineresistentie houden elkaar zo in stand.

Het goede nieuws: je kunt deze cirkel op meerdere plekken doorbreken. Alles wat verderop in deze blog staat, grijpt ergens in deze cirkel in.

"Maar ik ben slank, dus insuline is mijn probleem niet"

Dit is een van de hardnekkigste misverstanden rond PCOS.

In onderzoek met de meest nauwkeurige meetmethode had 75% van de slanke vrouwen met PCOS insulineresistentie. Bij vrouwen met PCOS én overgewicht was dat 95%. Een grote Britse studie onder ruim 64.000 vrouwen met PCOS liet zien dat het risico op diabetes type 2 ongeveer verdubbeld is, in álle gewichtsklassen, dus ook bij een normaal gewicht.

Je weegschaal zegt dus weinig over je bloedsuikerhuishouding. En een nuchtere glucosewaarde bij de huisarts ook niet altijd: die kan nog prima zijn terwijl je lichaam al veel extra insuline nodig heeft om dat zo te houden. Een meting van je nuchtere insuline (en daarmee de HOMA-IR) zegt vaak meer.

Herken je dit? Energiedips na de lunch, trek in zoet in de middag, snel "hangry" worden, moeilijk afvallen of juist buikvet vasthouden. Dat kunnen signalen zijn dat je bloedsuiker meer aandacht verdient.

Waar maakt je lichaam hormonen, en waar ruim je ze op?

Zie het als een fabriek met een sorteerafdeling en een vuilnisophaaldienst.

De fabriek: eierstokken en bijnieren. Al je geslachtshormonen worden gemaakt uit cholesterol, dat je lichaam grotendeels zelf aanmaakt. In je eierstokken maken bepaalde cellen testosteron, dat vervolgens in andere cellen wordt omgezet in oestrogeen. Na de eisprong maakt het gele lichaam progesteron. Je bijnieren maken onder meer DHEA en het stresshormoon cortisol.

Die productielijn draait op enzymen, en die enzymen hebben hulpstoffen nodig, zogenoemde co-factoren. Denk aan magnesium (voor energie in elke cel), vitamine B2 en B3 (voor de enzymen die cholesterol ombouwen), B5, B6, B12, zink, ijzer en vitamine C.

Eerlijk is eerlijk: bij PCOS zit het probleem meestal niet in een tekort aan bouwstoffen, maar in de aansturing. Insuline, ontsteking en stress zorgen ervoor dat de productie scheef gaat: te veel mannelijke hormonen, te weinig progesteron. Maar áls er tekorten zijn, gaat de fabriek nog minder soepel draaien. En juist tekorten komen bij PCOS vaak voor, zeker na jaren pilgebruik. Daarover straks meer.

De sorteerafdeling: je lever. Je lever doet twee dingen die bij PCOS belangrijk zijn. Ze maakt SHBG (sex hormone-binding globulin), dat testosteron bindt. En ze ruimt hormonen op.

Dat opruimen gaat in stappen. Eerst worden hormonen omgezet (fase 1). Daarna worden ze "verpakt" zodat ze oplosbaar worden in water en afgevoerd kunnen worden (fase 2). Voor dat verpakken heeft je lever onder meer nodig: foliumzuur in de vorm van folaat, B6, B12, magnesium, zwavelhoudende voedingsstoffen (uit eieren, ui, knoflook en koolsoorten) en glutathion, je belangrijkste eigen antioxidant.

Vrouwen met PCOS hebben vaker een vervette lever, ook bij een normaal gewicht. Een lever die overbelast is, doet dit werk minder efficiënt.

De vuilnisophaaldienst: je darm. De verpakte hormonen gaan via de gal naar je darm, om met je ontlasting te vertrekken. Sommige darmbacteriën kunnen die verpakking weer openknippen, waardoor hormonen opnieuw worden opgenomen. Vezels uit groenten, fruit, minder belastende granen en een regelmatige stoelgang houden de afvoer op gang.

De pil bij PCOS: wat hij doet, en wat hij niet doet

De pil is volgens de internationale richtlijn de eerste keus als medicijn bij een onregelmatige cyclus en klachten als acne en overbeharing. Dat heeft een reden. De pil verhoogt SHBG, waardoor er minder vrij testosteron is. Je huid wordt vaak rustiger.

Maar er zijn drie dingen die vaak niet verteld worden.

• De pil behandelt de oorzaak niet. Er vindt geen eisprong plaats. De insulineresistentie en de ontsteking blijven gewoon bestaan. En de maandelijkse bloeding is een onttrekkingsbloeding, geen echte menstruatie.
• Voor een kinderwens stelt de pil het probleem alleen uit. Zodra je stopt, staat alles weer precies waar het stond. Of verder, omdat er jaren niets aan de onderliggende stofwisseling is gedaan.
• De pil verlaagt je voorraad belangrijke voedingsstoffen. Onderzoek laat zien dat bij pilgebruik de status daalt van vitamine D, foliumzuur, vitamine B2, B6 en B12, vitamine C en E, magnesium, selenium en zink. Bij sommige mineralen hangt dat samen met hoe lang je de pil gebruikt.

Wat kun je daarvan merken? Een paar voorbeelden:

• B6: stemmingswisselingen, somberheid, meer PMS-klachten
• B12 en foliumzuur: vermoeidheid, concentratieproblemen; en bij een zwangerschapswens is foliumzuur in de vorm van folaat extra belangrijk
• Magnesium: slecht slapen, spierkrampen, onrust, trek in zoet. En magnesium is nodig voor een goede insulinewerking
• Zink: acne, haaruitval, vaker ziek. Precies de klachten waar veel vrouwen met PCOS al mee worstelen
• Selenium: belangrijk voor je schildklier, die bij PCOS vaker extra aandacht nodig heeft

Krijg je naast de pil ook metformine? Dan is er nog een extra aandachtspunt: metformine kan je B12-waarde verlagen.

Je stopt met de pil en je PCOS is "erger". Klopt dat?

Veel vrouwen vertellen me dat hun klachten na het stoppen heftiger zijn dan ooit. Dat is echt, en er zijn drie verklaringen voor.

Je PCOS was er al, maar werd gemaskeerd. Veel vrouwen kregen de pil als tiener "voor de cyclus" of voor acne, zonder dat er ooit naar de oorzaak werd gekeken. Blijft je menstruatie na het stoppen weg, dan krijgt de pil de schuld. Terwijl de PCOS er al die tijd onder zat.

Je huid en haar reageren op het wegvallen van de pil. In de eerste maanden na het stoppen schieten mannelijke hormonen vaak even door. Acne en haaruitval pieken meestal tussen maand 3 en 6.

Je lichaam start met een achterstand. De onderliggende insulineresistentie is jaren niet behandeld, en je voorraad voedingsstoffen en co-factoren is vaak lager dan toen je begon.

Er is geen sterk bewijs dat de pil PCOS zelf erger maakt. Je PCOS is dus niet verslechterd, maar hij is wel jaren onbehandeld gebleven. Of zoals ik het vaak zeg:

"De pil heeft je PCOS niet veroorzaakt en ook niet genezen. Hij heeft het geluid zachter gezet. Als je stopt, hoor je weer wat je lichaam al die tijd probeerde te zeggen."

Zo krijgen nog steeds jonge dames van 14 jaar de pil voorgeschreven bij acne of een onregelmatige cyclus, laat Patricia weten. In haar 23 jaar ervaring met vrouwen die later de PCOS-diagnose kregen is het grootste deel van hen jong aan de anticonceptie gegaan. Het is de vraag of zij vruchtbaarheidsproblemen zouden hebben wanneer in de puberteit de darmen en hormonale balans hersteld was? Daarom vind ik het belangrijk om educatie te geven, uit te leggen hoe ons hormonale systeem en de cyclus werkt. Want als je de bouw en functie van je lichaam bestudeert weet je hoe van voedingsstoffen, vitaminen en mineralen hormonen gemaakt worden voor dagelijkse functies in je hele lijf. Je hormonen regelen niet alleen je cyclus en vruchtbaarheid. Ze zorgen ook hoe jij je voelt en geestelijk in balans bent.

Laatst gaf een dame tijdens de 1 op 1 begeleiding call aan dat ze zo blij was dat haar cyclus meer regelmaat kreeg en daarbij ook haar klachten als vermoeidheid, slecht slapen, onrust, geprikkeldheid en slechte concentratie tot het verleden behoorden. Ze zag nu dat haar keuze in het verleden samenviel met het moment waarop het minder goed ging en ze in een burn-out belande waarbij haar relatie op het spel kwam te staan.

""Keuzes in het verleden bepalen op de lange termijn je toekomst"."

Welke voedingsstoffen worden bij PCOS onderzocht?

Nu het deel waar je waarschijnlijk voor kwam. Ik ga je hier geen wondermiddelen beloven. Wel wil ik je eerlijk vertellen wat het onderzoek laat zien, inclusief de kanttekeningen. Want met eerlijke informatie kun je betere keuzes maken.

Myo-inositol

Inositol is een stof die je lichaam gebruikt bij het doorgeven van het insulinesignaal. Myo-inositol speelt in de eierstok ook een rol bij de rijping van eiblaasjes.

Wat het onderzoek zegt: in een analyse van 26 studies met bijna 1.700 vrouwen hadden vrouwen die inositol gebruikten vaker een regelmatige cyclus dan vrouwen die een placebo kregen. Op dat punt deed inositol niet onder voor metformine. Ook zagen de onderzoekers dalingen in testosteron en insuline en een stijging van SHBG.

De kanttekening: de internationale PCOS-richtlijn is terughoudender. De onderzoekers die voor de richtlijn keken, beoordeelden de kwaliteit van het bewijs als laag, en metformine werkt volgens de richtlijn beter.  Nou is het meestal zo dat artsen liever medicijnen prefereren omdat ze nou eenmaal geen voedingssupplementen voorschrijven.

Mijn kijk: inositol is geen wondermiddel. Wel is het veilig en goed verdraagbaar, met duidelijk minder maag-darmklachten dan metformine. Metformine is een medicatie, omdat ik geen arts ben doe ik geen uitspraken over medicatie. De meest gebruikte vorm in onderzoek is myo-inositol, al dan niet gecombineerd met D-chiro-inositol in de verhouding 40:1, die ook natuurlijk in je bloed voorkomt. De hoeveelheden die in studies worden gebruikt, haal je niet zomaar uit je voeding. Mijn plan vanuit de orthomoleculaire kant kijkt eerst naar voeding, leefstijl en het aanvullen van co-factoren zodat je insuline werking stabiel blijft. Daarmee pak je het probleem breder aan.

Vitamine D

Een tekort aan vitamine D komt bij PCOS heel veel voor: in onderzoek heeft 67 tot 85% van de vrouwen met PCOS een te lage waarde. Een lage vitamine D hangt samen met meer insulineresistentie en hoger testosteron.

Belangrijk om te weten is dat een bovengrens van bloeduitslagen nog niet een optimale waarde hoeft te zijn wanneer je klachten hebt. Een absolute bovengrens, ook wel de toxische bovengrens genoemd, ligt meestal veel hoger. Een orthomoleculair deskundige is getraind in welke voedingsstoffen processen in je lichaam aansturen en in welke dosering.

In een analyse van 13 studies zag men na suppletie een lagere ontstekingswaarde (CRP), lager testosteron en cholesterol, en een dikker baarmoederslijmvlies. Niet alle studies vinden een effect, en de resultaten verschillen per dosering.

In Nederland maakt je huid van oktober tot en met maart vrijwel geen vitamine D aan. Dat is precies het "kwakkel seizoen" als je kijkt naar verkoudheid en griep, terwijl we in de zomer meer vrolijk en blij zijn onder de zon.

Omega-3 visolie

Omega-3 (EPA en DHA) werkt vooral ontstekingsremmend en metabool. In onderzoek bij vrouwen met PCOS zag men een betere insulinegevoeligheid en lagere triglyceriden en cholesterol. Of omega-3 ook testosteron verlaagt, daarover zijn de studies het niet eens. Visolie is daarbij effectiever dan plantaardige omega-3 uit bijvoorbeeld lijnzaad.

Magnesium en zink

Magnesium is nodig voor de werking van de insulinereceptor, voor je energie en voor ontspanning en slaap. Zink speelt een rol bij je huid, haar, weerstand en vruchtbaarheid. Beide mineralen worden door de pil verlaagd.

Bij een kinderwens: foliumzuur en NAC

Foliumzuur (bij voorkeur in de actieve vorm, methylfolaat) is onmisbaar als je zwanger wilt worden, en het duurt 1 tot 3 maanden voordat je voorraad op peil is. N-acetylcysteïne (NAC) is onderzocht bij vrouwen met PCOS en een kinderwens, vooral in combinatie met vruchtbaarheidsmedicatie. Gebruik je medicatie of ben je in een traject? Stem suppletie dan altijd af met je arts.

Waarom gezonde voeding soms niet meer genoeg is

"Eet gewoon gezond, dan krijg je alles binnen." Voor veel mensen klopt dat. Bij PCOS vaak niet helemaal:

• Je start met een achterstand, bijvoorbeeld na jaren pil of metformine.
• Je behoefte is hoger: ontsteking en oxidatieve stress vragen meer antioxidanten.
• De hoeveelheden uit onderzoek liggen soms boven wat een normaal eetpatroon levert, zoals bij inositol.
• Vitamine D haal je in Nederland het halve jaar simpelweg niet uit zon en voeding.

Maar supplementen werken bovenop het fundament, niet in plaats ervan. Zonder dat fundament heb je er weinig aan.

Het fundament: voeding, beweging, slaap en rust

De internationale richtlijn is hier duidelijk: een gezonde leefstijl is bij PCOS je leven lang belangrijk. Er is niet één dieet dat beter werkt dan alle andere. Je hoeft dus niet streng te gaan diëten. Het gaat om een paar principes die je volhoudt:

• Houd je bloedsuiker stabiel. Eet bij elke maaltijd eiwit, vezels en gezonde vetten. Combineer koolhydraten altijd met iets anders en kies zoveel mogelijk voor puur en onbewerkt. En probeer niet de hele dag door te snacken, maar geef je lichaam rust tussen de maaltijden.
• Eet ontstekingsremmend. Vette vis, veel groenten (vooral koolsoorten en bladgroen), olijfolie, noten, peulvruchten. En zo min mogelijk ultra bewerkt voedsel.
• Beweeg slim. Krachttraining maakt je spieren gevoeliger voor insuline. Ook een wandeling van tien minuten na het eten dempt de bloedsuikerpiek.
• Slaap en ontspan. Eén nacht slecht slapen maakt je lichaam al minder gevoelig voor insuline. Langdurige stress verhoogt cortisol en de mannelijke hormonen uit je bijnieren.

Heb je overgewicht? Dan kan afvallen je cyclus helpen. Ben je slank? Dan is afvallen geen doel. Richt je dan vooral op je bloedsuiker, ontsteking en je voedingsstoffen.

Wat je naast je arts nodig hebt

Je arts is en blijft belangrijk voor je diagnose, medicatie en controles. Maar veel vrouwen missen iets: tijd, uitleg en een plan dat bij hén past. Dat is geen verwijt aan artsen. In een consult van tien minuten is daar simpelweg geen ruimte voor.

Wat helpt dan wel?

• Begrijpen wat er gebeurt in je eigen lichaam, zodat je keuzes kunt maken in plaats van adviezen op te volgen.
• De juiste bloedwaarden laten meten. Denk aan nuchtere insuline, HbA1c, cholesterol, CRP, vitamine D, ferritine, schildklier (TSH), SHBG en testosteron. Deze kun je bespreken met je huisarts of specialist.
• Een persoonlijk voedings- en supplementenplan, afgestemd op jouw klachten, jouw bloedwaarden, jouw pilgeschiedenis en je eventuele kinderwens. Met realistische verwachtingen: veranderingen merk je meestal na 3 tot 6 maanden.
• Je cyclus in kaart brengen. Met je basale lichaamstemperatuur zie je of en wanneer er een eisprong heeft plaatsgevonden. Zo zie je zwart op wit of je aanpak iets doet, in plaats van te blijven gissen.
• Aandacht voor je mentale gezondheid. PCOS gaat vaak samen met somberheid, angst en onzekerheid over je lichaam. Dat verdient net zoveel aandacht.

Samen jouw plan maken

Iedere vrouw met PCOS is anders. Bij de één speelt vooral de bloedsuiker, bij de ander vooral ontsteking of tekorten na jaren pil, en bij een derde alles tegelijk. Daarom geloof ik niet in één standaardlijstje supplementen voor PCOS.

In een 1 op 1 begeleiding call kijken we samen naar jouw klachten, je bloedwaarden en je geschiedenis. Op basis daarvan stel ik een supplementenadvies op maat voor je op, met voeding en leefstijl als fundament. Met ruim 23 jaar ervaring als orthomoleculair cyclus- en hormoondeskundige weet ik hoe verschillend PCOS eruit kan zien, en hoeveel er vaak mogelijk is. Plan je 1:1 begeleiding.

Deze blog is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Heb je PCOS, gebruik je medicatie of heb je een kinderwens? Overleg dan altijd met je huisarts of specialist. Daysy is geen anticonceptiemiddel.

Liever luisteren dan lezen?

Luister de volledige aflevering PCOS supplementen: inositol, voeding en bloedsuiker van de Cyclus Praat Podcast — overal waar je podcasts luistert, of via de link in de shownotes.

Bronnen

• Teede HJ e.a. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of PCOS. J Clin Endocrinol Metab 2023.
• Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome. The Lancet, mei 2026.
• Gibson-Helm M e.a. Delayed diagnosis and a lack of information associated with dissatisfaction in women with PCOS. J Clin Endocrinol Metab 2017.
• Stepto NK e.a. Women with PCOS have intrinsic insulin resistance. Hum Reprod 2013.
• Kumarendran B e.a. PCOS, combined oral contraceptives, and the risk of dysglycemia. Diabetes Care 2021.
• Rudnicka E e.a. Chronic low grade inflammation in pathogenesis of PCOS. Int J Mol Sci 2021.
• Greff D e.a. Inositol is an effective and safe treatment in PCOS. Reprod Biol Endocrinol 2023.
• Fitz V e.a. Inositol for PCOS: systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab 2024.
• Meta-analyse vitamine D-suppletie bij PCOS (13 RCT's). Heliyon 2023.
• Yang K e.a. Effectiveness of omega-3 fatty acid for PCOS. Reprod Biol Endocrinol 2018.
• Palmery M e.a. Oral contraceptives and changes in nutritional requirements. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2013.
• Thakker D e.a. N-Acetylcysteine for Polycystic Ovary Syndrome: A Systemic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Clinical Trails. Obstetrics and Gynecology International 2015.

Als er iets in je lichaam niet goed voelt, neem dan contact op met je arts. Het Daysy Journaal is educatief en geen medisch advies.