""Ik kwam de ochtend niet meer door. Ik vergat afspraken, ontplofte om niks en lag elke nacht om drie uur wakker. Mijn huisarts zei: je bent overspannen, neem rust. Maar rust hielp niet. Pas een jaar later hoorde ik het woord perimenopauze." — vertelde een vrouw gisteren tijdens de video call."
Dit verhaal hoor ik in de praktijk keer op keer. Vrouwen van rond de 45 die dachten dat ze opgebrand waren, terwijl hun hormonen een grote rol speelden. Of allebei tegelijk. Want overgang en burn-out lijken op elkaar, ze kunnen elkaar versterken, en ze worden regelmatig met elkaar verward.
Een andere dame meldde dat ze tussen de ovulatie en menstruatie depressief is, geen fut heeft, huilbuien en niet te genieten. In de andere weken van de maand voelt zij zich ok. Toch heeft haar huisarts antidepressiva voorgeschreven. Als expert weet ik dat PMS (premenstrueel syndroom) een hormonale disbalans is in de progesteronfase van je cyclus. In haar geval was aanvullen van vitaminen en mineralen en een specifieke progesteroncrème de oplossing om die weken beter door te komen.
In deze blog lees je hoe je het verschil herkent, wat er nog meer onder kan zitten, welke voedingsstoffen bij allebei een rol spelen, en hoe je goed voorbereid naar je huisarts en bedrijfsarts gaat.
Waarom overgang en burn-out zo op elkaar lijken
Bij allebei voel je je leeg, slaap je slecht en ben je sneller op. Dat is geen toeval: stresshormonen en geslachtshormonen werken op dezelfde plekken in je brein. Cyclushormonen worden in de bijnieren gemaakt; vraagt je lichaam meer cortisol (stresshormoon), dan gaat dat ten koste van de progesteronproductie. Progesteron werkt kalmerend; daalt het in de perimenopauze, word je gevoeliger voor stress. Langdurige stress kan je cyclus en je slaap verder ontregelen.
| Klacht | Bij burn-out | Bij de perimenopauze |
|---|---|---|
| Uitputting | Leeg, opgebrand, rust helpt nauwelijks | Moe door slecht slapen, nachtzweten of ijzertekort door hevig bloeden |
| Prikkelbaarheid | Kort lontje, vooral rond werk en druk | Kort lontje dat vaak meebeweegt met je cyclus, erger in de week voor je menstruatie |
| Concentratie en geheugen | Hoofd vol, niet kunnen focussen | Brain fog: woorden kwijt, halverwege je zin de draad kwijt |
| Slaap | Piekeren, niet in slaap komen | Wakker rond 3 uur, vaak warm of bezweet |
| Somberheid en angst | Gevoel van falen, cynisme over werk | Stemmingswisselingen, angst of huilbuien zonder duidelijke aanleiding |
| Lichamelijk | Hoofdpijn, spierspanning, maag | Opvliegers, hartkloppingen, gewrichtspijn, gevoelige borsten |
De grootste verschillen zitten in de laatste rij: opvliegers, nachtzweten en een veranderende cyclus horen niet bij een burn-out. En bij een burn-out staan werk en langdurige spanning centraal.
Hoe vaak komt het voor? In Nederland heeft ongeveer 1 op de 5 werknemers burn-outklachten, vrouwen vaker (23,5%) dan mannen (18,0%) (RIVM, 2025). Tegelijk heeft 80% van de vrouwelijke werknemers soms of regelmatig hormoongerelateerde klachten (TNO, 2025). Die twee groepen overlappen voor een groot deel.
Aanwijzingen dat de overgang meespeelt
Herken je meerdere van deze punten, dan is de kans groot dat je hormonen een rol spelen, ook als je ook veel stress hebt.
- Je bent 40 of ouder. De perimenopauze begint meestal tussen je 40e en 45e en duurt gemiddeld 3 tot 7 jaar. Bij een kleine groep begint het eerder.
- Je cyclus verandert. Korter, langer, onregelmatiger, of je bloedt ineens veel heviger dan vroeger.
- Je hebt nachtzweten of opvliegers. Die horen niet bij een burn-out.
- Je klachten bewegen mee met je cyclus. Vooral in de week voor je menstruatie ben je prikkelbaarder, somberder of slaap je slechter.
- Rust helpt niet genoeg. Ook na een vakantie of minder werken blijven slaap en energie slecht.
- Je meet met Daysy of LadyComp en ziet meer rode en gele dagen, of een fase na je eisprong die korter is dan 10 dagen. Dat zijn signalen dat je eisprong verschuift of uitblijft, en dat je minder progesteron aanmaakt.
De levensfase waarin alles samenkomt
De jaren tussen 40 en 55 zijn vaak de drukste van je leven. Je hebt verantwoordelijkheid op je werk, kinderen in de puberteit en soms ouders die zorg nodig hebben. Precies in die jaren veranderen je hormonen. Dat maakt de overgang en een burn-out zo moeilijk uit elkaar te halen: de druk van buiten en de verandering van binnen versterken elkaar.
Het kan dus allebei tegelijk spelen. De vraag is niet altijd "overgang óf burn-out", maar ook: welk deel komt door je hormonen, en welk deel door overbelasting?
Waarom het zo vaak gemist wordt
Veel vrouwen leggen zelf het verband niet, en werkgevers ook lang niet altijd. Dat staat letterlijk in de richtlijn voor bedrijfsartsen (NVAB, 2026). Overgangsklachten zijn bovendien niet specifiek: moeheid of somberheid kan ook een andere oorzaak hebben.
In de spreekkamer
De NHG-Standaard voor overspanning en burn-out beschrijft een burn-out als overspanning waarbij de klachten minstens zes maanden duren en uitputting op de voorgrond staat. Lichamelijk onderzoek is bij de eerste diagnose volgens die standaard niet nodig; pas bij onvoldoende herstel na 3 tot 6 weken kijkt de huisarts of lichamelijke oorzaken voldoende zijn uitgesloten (NHG). Wie dus moe en prikkelbaar binnenkomt zonder de overgang te noemen, krijgt sneller het label overspanning.
Ervaringen van vrouwen
WOMEN Inc. beschrijft vrouwen die voor een vermeende burn-out naar de psychiater gingen, of voor hartritmeklachten naar de cardioloog, terwijl de overgang de oorzaak bleek. Een van hen, Mirjam (48), werd naar de psycholoog verwezen nadat haar huisarts hormoontherapie weigerde. Op haar 56e zat ze volledig thuis. Na zes maanden behandeling was ze hersteld (WOMEN Inc., 2024).
In Brits onderzoek onder ruim 4.000 vrouwen van 45 tot 55 jaar zei 31% dat het veel afspraken kostte voordat de arts herkende dat het om de overgang ging. Van de vrouwen die zich ziek meldden door overgangsklachten, gaf maar 30% de overgang als reden op; 39% noemde angst of depressie (Fawcett Society, 2022).
Hoe de omgeving en de werkgever reageren
Op het werk blijft het vaak stil. Van de Nederlandse vrouwen met hormoongerelateerde klachten bespreekt maar 12% die met haar leidinggevende, en 22% vindt het riskant voor haar carrière om erover te praten. Tegelijk zegt 39% van de vrouwen dat de klachten hun werk beïnvloeden, en werkt 67% van de vrouwen met klachten door terwijl ze zich niet fit voelen (TNO, 2025).
Dat heeft gevolgen. In het Britse onderzoek stopte 1 op de 10 werkende vrouwen met een baan vanwege overgangsklachten, en 8 op de 10 zeiden dat hun werkgever geen informatie of beleid had (Fawcett Society, 2022).
Thuis gaat het soms net zo: "Je bent gewoon moe", "Neem eens wat rust". Goedbedoeld, maar het helpt niet als de oorzaak in je hormonen ligt.
Wat kan er nog meer onder zitten?
Uitputting heeft vaak meer dan één oorzaak. Voordat je het op stress of hormonen gooit, is het slim om deze mogelijkheden uit te sluiten. Een paar zijn met één bloedonderzoek te checken.
| Mogelijke oorzaak | Waarom juist nu | Wat je laat checken |
|---|---|---|
| IJzertekort | Hevig bloeden in de perimenopauze put je ijzervoorraad uit, ook als je Hb nog normaal is | Hb én ferritine |
| Trage schildklier | Komt veel voor bij vrouwen van middelbare leeftijd en geeft moeheid, kouwelijkheid en somberheid | TSH, vrije T3 en vrije T4 |
| Vitamine B12-tekort | Geeft moeheid, tintelingen en concentratieproblemen; vaker bij weinig dierlijke producten of maagzuurremmers | Vitamine B12 |
| Vitamine D-tekort | Weinig zon in de herfst en winter, en vrouwen vanaf 50 hebben meer nodig | Vitamine D |
| Schommelende bloedsuiker | Insulinegevoeligheid neemt af in de overgang; dips geven moeheid en prikkelbaarheid | Nuchtere glucose of HbA1c |
| Depressie | Het risico op depressieve klachten is in de perimenopauze ongeveer 40% hoger (UCL, 2024) | Gesprek met huisarts |
Over ijzer. In een gerandomiseerd onderzoek bij menstruerende vrouwen met onverklaarde vermoeidheid en een ferritine onder 50 µg/l nam de vermoeidheid met ijzer 47,7% af, tegen 28,8% met een placebo. Hun Hb was normaal (Vaucher e.a., CMAJ 2012). Een "normaal Hb" sluit een lage ijzervoorraad dus niet uit.
Supplementen: waar overgang en burn-out elkaar raken
Bij langdurige stress en bij de overgang verbruikt je lichaam meer van sommige voedingsstoffen, en tekorten maken beide sneller erger. Supplementen vervangen geen rust, behandeling of goede voeding. Maar aanvullen kan wel het verschil maken tussen blijven hangen en opknappen. We kunnen samen tijdens de 1-op-1 doornemen wat optimale waarden zijn. Een huisarts is snel tevreden, maar dat betekent nog niet dat het optimaal is voor jou.
| Supplement | Raakvlak met burn-out | Raakvlak met overgang | Wat onderzoek zegt | Let op |
|---|---|---|---|---|
| Magnesium (bisglycinaat) | Ontspanning van zenuwstelsel en spieren | Slaap, onrust, spierkrampen | Draagt bij aan een normale werking van het zenuwstelsel en vermindering van vermoeidheid (toegestane EU-claims) | Veilig; bisglycinaat is vriendelijk voor je darmen |
| B-vitamines (B6, B12, foliumzuur) | Energiestofwisseling, psychische functie | B6 is betrokken bij de regulering van hormonale activiteit | Tekort geeft moeheid en concentratieproblemen; aanvullen helpt vooral bij een tekort | B6 niet langdurig hoog doseren |
| Vitamine D | Stemming, weerstand | Botten en spieren in en na de overgang | Draagt bij aan normale botten, spieren en weerstand (EU-claims) | Bij een tekort langere tijd aanvullen |
| IJzer | Uitputting | Hevig bloedverlies | Minder vermoeidheid bij vrouwen met ferritine onder 50 µg/l (Vaucher, 2012) | Alleen na bloedonderzoek; kies een goed opneembare vorm |
| Omega-3 (EPA/DHA) | Brein en stemming | Hart en bloedvaten, die na de overgang kwetsbaarder worden | DHA draagt bij aan normale hersenfunctie, EPA en DHA aan een normale hartfunctie (EU-claims) | Vette vis 1 tot 2 keer per week is ook een goede bron |
| Ashwagandha | Stress en onrust | Onrust en slechter slapen | Overzicht van 15 studies (873 mensen): minder stress, angst en cortisol na 8 weken (Bachour e.a., 2025, congresabstract) | Niet bij zwangerschap of schildklierproblemen; zeldzame meldingen van leverproblemen in combinatie met medicijnen |
| Rhodiola rosea (rozewortel) | Uitputting en stress | Energie, concentratie | In een onderzoek zonder controlegroep bij 118 mensen met burn-outklachten namen uitputting en vermoeidheid af in 12 weken (Kasper & Dienel, 2017) | Niet combineren met antidepressiva zonder overleg |
Mijn advies: begin niet met tien potjes tegelijk. Kies gericht na een gesprek met een expert. Gebruik je medicijnen, zoals antidepressiva of schildkliermedicatie? Overleg dan altijd eerst met je arts of apotheker.
Zo kom je eruit: op natuurlijke wijze zelf oppakken
Herstel gaat in stappen. Bij een burn-out duurt het vaak enkele maanden of langer (NHG), en speelt de overgang mee, dan vraagt je lijf ook om ondersteuning van je hormonen. Deze vijf stappen helpen bij allebei.
- Breng in kaart wat er speelt. Houd 4 tot 6 weken bij hoe je slaapt, hoe je stemming is en of je klachten meebewegen met je cyclus. Meet je cyclus met Daysy of LadyComp, zodat je ziet of je eisprong nog komt en hoe lang je progesteronfase is.
- Vul essentiële vitaminen en mineralen aan. Dat is vaak de snelste winst.
- Geef je zenuwstelsel echte rust. Dagstructuur, dagelijks naar buiten, ademhalingsoefeningen en grenzen aangeven. Volledig stilzitten werkt meestal niet: de NHG adviseert om actief te blijven en stap voor stap op te bouwen.
- Eet voor een stabiele bloedsuiker. Eiwit bij elke maaltijd, veel groente, gezonde vetten, minder suiker en alcohol. Schommelingen in je bloedsuiker voelen als vermoeidheid en prikkelbaarheid, en alcohol verstoort je slaap en lokt opvliegers uit.
- Beweeg slim. Wandelen voor je hoofd, en 2 tot 3 keer per week krachttraining voor je spieren, botten en insulinegevoeligheid. Bouw rustig op als je uitgeput bent.
En als je klachten groot zijn? Zelfzorg is de basis, geen vervanging van zorg. Bij veel klachten kan je huisarts hormonale of niet-hormonale behandelingen bespreken, en cognitieve gedragstherapie helpt bij zowel stress als opvliegers en slaap.
Wat je de huisarts en bedrijfsarts vraagt
Bij de huisarts
- "Ik heb mijn klachten en mijn cyclus 6 weken bijgehouden. Mag ik u dit overzicht geven?"
- "Kan het ook de perimenopauze zijn, of allebei? Hoe kunnen we dat onderscheiden?"
- "Kunnen we Hb, ferritine, TSH, vrije T3, vrije T4, B12 en vitamine D laten prikken om andere oorzaken uit te sluiten?" Bespreek de uitslagen tijdens de 1-op-1 videocall.
- "Ik ben ouder dan 45. Volgens de richtlijnen is een hormoontest dan niet nodig om de overgang vast te stellen."
- "Welke behandelingen zijn er, hormonaal en niet-hormonaal, en wat kan ik zelf doen?"
- "Wilt u in mijn dossier noteren dat ik de overgang als mogelijke oorzaak heb benoemd?"
Bij de bedrijfsarts
- "Ik denk dat de overgang meespeelt in mijn klachten. Kunnen we dat meenemen in mijn plan?"
- "Welke aanpassingen zijn mogelijk, zoals flexibele werktijden, een koelere werkplek of tijdelijk minder uren?"
- "Kunt u met mijn leidinggevende bespreken wat ik nodig heb, zonder alle details te delen?"
De richtlijn voor bedrijfsartsen vraagt hen om vrouwen vanaf 40 actief te informeren over de overgang en werk (NVAB, 2026). Je mag het dus gewoon ter sprake brengen.
Goed voorbereid naar je afspraak
Met de gratis Gesprekskaart huisarts maak je je klachten concreet: wat, wanneer, hoe vaak en hoe erg. Je neemt je cyclusoverzicht mee, je weet wat je komt halen, en je hebt zinnen paraat als je klachten worden weggewuifd.
Gratis download
Gesprekskaart huisarts: overgangsklachten
Bereid je afspraak goed voor: met checklijsten, invulbladen en voorbeeldzinnen maak je je klachten concreet en bespreekbaar. Je ontvangt de kaart direct in je mail.
Wil je eerst weten waar je staat? Doe het Overgangskompas in 2 minuten.
Of kijk samen met mij naar je cyclus en klachten in een 1-op-1 videocall.
Deze blog is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Daysy is geen anticonceptiemiddel.
Bronnen
- RIVM, Monitor Mentale gezondheid: burn-outklachten bij werkenden (2025)
- TNO, factsheet Hormoongerelateerde gezondheidsklachten: impact op werk (2025)
- NHG-Standaard Overspanning en burn-out (2018)
- NVAB, Richtlijn Overgang en Werk (2026)
- WOMEN Inc., Kosten-batenanalyse vrouwspecifieke aandoeningen (2024)
- Fawcett Society, Menopause and the Workplace (2022)
- UCL over Badawy e.a., Journal of Affective Disorders (2024)
- Vaucher e.a., IJzer bij vermoeidheid zonder bloedarmoede, CMAJ (2012)
- Bachour e.a., Ashwagandha bij stress en angst, meta-analyse, BJPsych Open (2025, congresabstract)
- Kasper & Dienel, Rhodiola rosea bij burn-outklachten, Neuropsychiatric Disease and Treatment (2017)
Veelgestelde vragen
Kan ik tegelijk een burn-out hebben en in de overgang zitten?+
Ja. De overgang maakt je gevoeliger voor stress, en stress verergert overgangsklachten. Daarom is het belangrijk dat beide worden meegewogen.
Kan een bloedtest aantonen dat het de overgang is?+
Vanaf 45 jaar meestal niet nodig: je hormonen schommelen per dag, dus één meting zegt weinig. Je klachten en je cyclus vertellen meer. Bloedonderzoek is wel zinvol om schildklierproblemen uit te sluiten.
Welke klachten wijzen eerder op de overgang dan op een burn-out?+
Nachtzweten, opvliegers, een veranderende cyclus en klachten die met je cyclus meebewegen.
Helpen supplementen bij burn-out én overgang?+
Magnesium, B-vitamines, vitamine D, ijzer (bij een tekort) en omega-3 hebben raakvlakken met allebei.
Hoe lang duurt herstel?+
Bij een burn-out vaak enkele maanden of langer. Speelt de overgang mee, dan gaat herstel vaak sneller als ook je hormonen en tekorten worden aangepakt.
Als er iets in je lichaam niet goed voelt, neem dan contact op met je arts. Het Daysy Journaal is educatief en geen medisch advies.
Van de makers van dit Journaal
Breng cyclusbewustzijn in je ochtend.
De Daysy Cyclus Tracker is een hormoonvrije manier om je cyclus helderder te leren begrijpen — ontworpen voor vrouwen die dagelijks inzicht zoeken.