Overgang en werk: wat je werkgever kan doen

Je zit in een overleg en ineens kom je niet meer uit je woorden. Je weet dat je het weet, maar het komt er niet uit. Je wangen worden warm, je voelt een opvlieger opkomen en je hoopt dat niemand het ziet. Na een nacht met drie keer wakker liggen voelt een volle werkdag als een marathon.

Veel vrouwen tussen 40 en 60 herkennen dit. Je bent op het hoogtepunt van je carrière, hebt veel ervaring opgebouwd, verantwoordelijkheid en vaak ook nog de zorg voor kinderen of ouders wat veel tijd vraagt. Toch praten vrouwen er op het werk nauwelijks over. Uit schaamte, uit angst om als 'minder' gezien te worden, of omdat ze zelf nog niet doorhebben dat hun klachten met de overgang te maken hebben.

Deze blog gaat niet over het probleem groter maken dan het is. De meeste vrouwen blijven gewoon goed functioneren. Maar met een paar slimme aanpassingen en wat meer begrip kan het werk een stuk lichter worden. Je leest welke taken lastiger kunnen worden, hoe je je dag slim indeelt, wat je rechten zijn, wat de bedrijfsarts kan doen en wat je werkgever kan doen. Met een voorbeeldtekst die je naar je leidinggevende kunt sturen, en tips om met collega's in hetzelfde schuitje in contact te komen.

Kort antwoord: ruim de helft van de werkende vrouwen in de overgang merkt dat klachten soms invloed hebben op hun werk (TNO, 2022). Vooral concentratie, slaap, opvliegers en energie spelen mee. Kleine aanpassingen maken vaak al een groot verschil: flexibele werktijden, een koele werkplek, pauzes, en lastige taken op je beste moment van de dag. Je hoeft je werkgever niet te vertellen wat je hebt, maar het bespreekbaar maken helpt vaak wel. De bedrijfsarts kan je helpen, ook voordat je uitvalt.

De cijfers: hoe groot is het?

• In Nederland zijn ongeveer 1,8 miljoen vrouwen in deze levensfase. Zo'n 80% van hen heeft overgangsklachten (NVAB, 2026).
• 55% van de werkende vrouwen in de overgang zegt dat klachten soms invloed hebben op hun werk. Voor 8% gebeurt dat dagelijks, voor 9% wekelijks (TNO, 2022).
• Een derde van de vrouwen zegt door hun klachten minder goed te functioneren op het werk (Stichting van de Arbeid, 2023, op basis van TNO).
• Vrouwen met regelmatige of veel klachten hebben veel vaker burn-outklachten: 39% tegenover 13% bij vrouwen zonder klachten (Stichting van de Arbeid, 2023).
• Van de vrouwen bij wie het werk eronder lijdt, bespreekt 65% het op het werk, meestal met een of twee collega's. Ongeveer 6% doet dat niet, maar zou het wel willen (TNO, 2022).

In het Verenigd Koninkrijk zag het beroepsinstituut CIPD een vergelijkbaar beeld. Ruim de helft van de vrouwen tussen 40 en 60 kon door klachten weleens niet naar het werk. 17% overwoog om te stoppen met werken vanwege gebrek aan steun, en 6% deed dat ook (CIPD, 2023).

Waarom dit ertoe doet

Overgangsklachten kunnen leiden tot een lagere productiviteit, minder werkplezier en verzuim (Arboportaal). Dat kost vrouwen hun gezondheid en soms hun loopbaan, en organisaties hun meest ervaren medewerkers. Daarom hebben werkgevers, werknemers en de overheid in 2023 samen een Handreiking de overgang en werk gepubliceerd. En sinds 2026 hebben bedrijfsartsen een eigen richtlijn Overgang en werk (NVAB, 2026).

Goed om te weten: de cijfers laten ook zien dat je niet alleen bent. In bijna elk team werken vrouwen die hier ook mee te maken hebben, of krijgen.

Welke werkzaamheden worden lastiger, en waarom?

Iedere vrouw ervaart de overgang anders. Maar sommige soorten werk vragen meer van je als je hormonen schommelen. In Britse cijfers waren psychische klachten, zoals een verminderde concentratie, de meest genoemde klachten op het werk (CIPD, 2023). Hieronder zie je hoe veelvoorkomende klachten zich vertalen naar je werk.

Wat het extra zwaar maakt

• Ploegen- en nachtdiensten: die verstoren je slaap nog meer. Internationale aanbevelingen adviseren werkgevers om te kijken hoe ploegen- en nachtwerk klachten beïnvloedt (Rees e.a., 2021).
• Warme ruimtes, slechte ventilatie en verplichte kleding van synthetische stof.
• Weinig regelruimte: als je zelf niet kunt bepalen wanneer je pauze neemt of welke taak je doet.
• Werkdruk en lange werkdagen zonder herstel.
• Weinig toegang tot een toilet, bijvoorbeeld in de zorg, het onderwijs of bij buitendienstwerk.

Belangrijk: dit betekent niet dat vrouwen in de overgang deze taken niet meer kunnen. Het gaat erom dat je weet waar het knelt, zodat je slim kunt plannen en zo nodig iets kunt aanpassen.

Een slimme dagindeling en taakverdeling

Je energie en concentratie zijn in de overgang vaak minder voorspelbaar. Je kunt daar slim op inspelen door je dag te plannen rond je eigen ritme, in plaats van ertegenin te werken.

Stap 1: ken je eigen ritme

Houd twee weken bij wanneer je je het scherpst voelt en wanneer je inzakt. Noteer ook hoe je hebt geslapen. Veel vrouwen merken dat ze 's ochtends het helderst zijn en na de lunch een dip hebben. Bij anderen is dat net andersom. Gebruik je Daysy? Kijk dan ook of je energie meebeweegt met je cycluspatroon.

Stap 2: plan je taken op energie

Stap 3: bouw herstel in

• Werk in blokken van 60 tot 90 minuten met een korte pauze ertussen.
• Plan niet alles vol. Houd tussen afspraken 10 minuten vrij.
• Ga even naar buiten: daglicht en beweging helpen tegen de middagdip en voor je slaap.
• Eet regelmatig met eiwit bij elke maaltijd. Dat voorkomt dips in je energie en concentratie.
• Drink water en houd koffie beperkt tot 1 bakje in de ochtend als je slecht slaapt.

Stap 4: geheugensteuntjes zonder schaamte

• Schrijf alles op: to-dolijsten, notities in vergaderingen, gebruik AI-tools om samenvattingen te maken, je taken in te plannen, vaste plekken voor spullen.
• Bereid presentaties voor met steekwoorden op papier of je scherm.
• Werk met vaste routines en checklists voor terugkerend werk.
• Vraag om afspraken en besluiten per mail te bevestigen.

Stap 5: verdeel taken in je team

Taakverdeling hoeft geen 'ontzien' te zijn. Het gaat om slim samenwerken:

• Ruil taken die je op een slechte dag veel kosten tegen taken die je goed liggen, bijvoorbeeld een avondpresentatie tegen een voorbereidende analyse.
• Plan vergaderingen bij voorkeur niet laat op de dag en houd ze kort.
• Spreek een buddy af die kan inspringen als je na een slechte nacht later begint.
• Vraag om flexibele tijden of thuiswerkdagen na nachten met veel nachtzweten.
• Bij ploegendienst: vraag of je minder nachtdiensten kunt draaien of meer rust tussen diensten krijgt.

Je rechten, de bedrijfsarts en aanpassingen

Je hoeft niet te vertellen wat je hebt

Meld je je ziek, dan mag je werkgever je niet vragen naar de aard of oorzaak van je klachten. Je hoeft dus niet te zeggen dat het om de overgang gaat. Je werkgever mag wel vragen hoe lang je denkt weg te zijn, wat je nog wel kunt en hoe je bereikbaar bent. Wil je het zelf vertellen, dan mag dat natuurlijk. Dat is jouw keuze.

De bedrijfsarts: ook als je (nog) niet ziek gemeld bent

Volgens de beroepsvereniging van bedrijfsartsen is de bedrijfsarts dé zorgverlener om overgangsklachten op het werk te helpen voorkomen (NVAB). Sinds 2026 is er een eigen richtlijn Overgang en werk voor bedrijfsartsen (NVAB, 2026). Die helpt hen om:

• organisaties te adviseren hoe ze problemen door overgangsklachten kunnen voorkomen;
• te onderzoeken hoe je werkomstandigheden je klachten beïnvloeden;
• vrouwen met klachten te begeleiden als het werk minder goed gaat.

Het open spreekuur: als werknemer kun je in Nederland ook zonder ziekmelding naar de bedrijfsarts, via het zogenoemde arbeidsomstandighedenspreekuur. Je hoeft je werkgever niet te vertellen waarom je gaat. Vraag bij HR of de arbodienst hoe je een afspraak maakt.

Wat de bedrijfsarts aan je werkgever mag vertellen: zonder jouw toestemming alleen wat je wel en niet kunt, hoe lang je naar verwachting afwezig bent, in welke mate je arbeidsongeschikt bent, en welke aanpassingen of re-integratiemaatregelen nodig zijn (NVAB). Je diagnose en medische details blijven tussen jou en de bedrijfsarts.

Aanpassingen die vaak helpen

Flexibel werken en zelf de temperatuur kunnen regelen worden het meest behulpzaam gevonden. Toch biedt maar ongeveer een kwart van de werkgevers dat aan (CIPD, 2023). Internationale aanbevelingen noemen (Rees e.a., 2021):

• Temperatuur en ventilatie: een bureauventilator, een plek bij een raam dat open kan, koel drinkwater.
• Kleding: een flexibele dresscode of een uniform van een koele, ademende stof.
• Toiletten en wasruimte: goede, schone en privé voorzieningen in de buurt.
• Pauzes: ook in functies met veel klantcontact.
• Flexibel werken: andere werktijden, thuiswerken waar het kan, en kijken naar ploegen- en nachtdiensten.

Verder kun je denken aan tijdelijk minder uren, een rustigere werkplek, minder avondvergaderingen of een andere verdeling van taken.

Flexibel werken aanvragen

In Nederland kun je op grond van de Wet flexibel werken je werkgever schriftelijk vragen om je werktijden, je aantal uren of je werkplek aan te passen. Voor een verzoek over je uren en werktijden geldt onder meer dat je minstens een half jaar in dienst bent en dat je werkgever 10 of meer medewerkers heeft. Je werkgever moet je verzoek serieus overwegen. Check de actuele regels of vraag het na bij HR of je vakbond.

Word je slecht behandeld vanwege je leeftijd of geslacht? Dat is niet toegestaan. Je kunt advies vragen aan een vertrouwenspersoon, je vakbond of het College voor de Rechten van de Mens.

Het gesprek met je leidinggevende

Je hoeft niets te vertellen. Maar veel vrouwen merken dat een kort, zakelijk gesprek veel oplucht. Je leidinggevende begrijpt beter wat er speelt, en samen kunnen jullie kijken wat helpt voordat de klachten je opbreken.

Zo bereid je het voor

• Bepaal wat je wilt delen. Je kunt het woord 'overgang' noemen, maar je kunt ook alleen zeggen dat je 'gezondheidsklachten' hebt die je werk beïnvloeden.
• Beschrijf het effect op je werk, niet je medische details. Bijvoorbeeld: "Ik slaap slecht en ben 's middags minder scherp."
• Kom met concrete voorstellen. Wat zou je helpen? Denk aan de tips uit deze blog.
• Spreek een evaluatiemoment af, bijvoorbeeld na zes weken.
• Leg de afspraken vast in een korte mail na het gesprek.

Voorbeeldtekst om je leidinggevende te sturen

Pas deze tekst aan naar je eigen situatie. Je kunt hem gebruiken om een gesprek aan te vragen of om afspraken te bevestigen.

Onderwerp: Kort overleg over mijn werkindeling

Hoi [naam],

Ik wil graag een keer kort met je overleggen over mijn werk. Ik heb op dit moment last van gezondheidsklachten die horen bij de overgang. Ik merk dat ik daardoor [bijvoorbeeld: slechter slaap / 's middags minder geconcentreerd ben / soms last heb van opvliegers]. Mijn werk vind ik nog steeds belangrijk, en ik wil graag goed blijven functioneren.

Een paar dingen die mij zouden helpen:

• [bijvoorbeeld: mijn taken die veel concentratie vragen in de ochtend plannen]
• [bijvoorbeeld: op dagen na een slechte nacht later beginnen of thuiswerken]
• [bijvoorbeeld: een ventilator of een werkplek bij een raam dat open kan]
• [bijvoorbeeld: minder vergaderingen aan het einde van de dag]

Ik verwacht niet dat alles kan, maar ik denk graag met je mee over wat haalbaar is. Zullen we over zes weken kijken hoe het gaat? Zou je hier deze of volgende week een half uur voor hebben?

Hartelijke groet, [je naam]

Als het gesprek niet goed gaat

• Blijf rustig en vraag om bedenktijd voor beide kanten.
• Vraag een gesprek aan met HR of met de bedrijfsarts.
• Zoek steun bij een vertrouwenspersoon of je vakbond.
• Houd bij welke afspraken zijn gemaakt en hoe het gaat.

Wat je werkgever kan doen

In het Verenigd Koninkrijk had maar 24% van de vrouwen een werkgever met overgangsbeleid of andere ondersteuning. Vrouwen zonder steun ervoeren vaker een negatief effect op hun werk dan vrouwen met steun: 84% tegenover 71% (CIPD, 2023). Steun maakt dus verschil.

Concrete stappen voor werkgevers

Internationale aanbevelingen en de Nederlandse handreiking noemen onder meer (Rees e.a., 2021; Stichting van de Arbeid, 2023):

• Maak het onderwerp normaal. Neem de overgang op in het gezondheids- en verzuimbeleid, net als andere gezondheidsthema's.
• Train leidinggevenden om een gesprek over gezondheid goed en respectvol te voeren. Perimenopauze en overgangsklachten kunnen jaren duren.
• Bied flexibiliteit: in werktijden, thuiswerken en de verdeling van taken, waar dat kan.
• Zorg voor een goede werkplek: temperatuur, ventilatie, koel water, goede toiletten en een flexibele kledingregel.
• Kijk naar ploegen- en nachtdiensten en hoe die klachten beïnvloeden.
• Maak de bedrijfsarts toegankelijk voor preventieve vragen, niet alleen bij verzuim.
• Geen ruimte voor grapjes of kleinering over de overgang.
• Bied vertrouwelijke ondersteuning, bijvoorbeeld via een vertrouwenspersoon of coach.

Bewustzijn vergroten zonder te overdrijven

Het doel is niet om van elke vrouw boven de 45 een patiënt te maken. Het doel is dat het een normaal onderwerp wordt, waar je zonder schaamte over kunt praten. Een paar ideeën die goed werken:

• Een korte informatiesessie of lunchlezing, bijvoorbeeld door een bedrijfsarts of overgangsexpert. Nodig ook mannen en leidinggevenden uit.
• Een pagina op het intranet met informatie, de route naar de bedrijfsarts en de mogelijkheden voor aanpassingen.
• Een kort stuk in de nieuwsbrief, eventueel met een persoonlijk verhaal van een collega die dat wil delen.
• Wereld Menopauze Dag (18 oktober) als jaarlijks moment om er aandacht aan te geven.
• Neem het mee in bestaande programma's over vitaliteit, duurzame inzetbaarheid of leeftijdsbewust personeelsbeleid. Dan wordt het geen apart 'vrouwenprobleem'.
• Houd het luchtig en praktisch: tips, aanpassingen en verhalen werken beter dan alleen klachtenlijsten.

Tip voor werkneemsters: stuur deze blog of de Handreiking de overgang en werk van de Stichting van de Arbeid door naar HR of de ondernemingsraad. Dat is vaak een makkelijke eerste stap.

Lotgenoten op het werk: elkaar vinden en steunen

Van de vrouwen bij wie de overgang invloed heeft op hun werk, praten de meesten erover met een of twee collega's (TNO, 2022). Dat zegt veel: steun van collega's is vaak de eerste en makkelijkste vorm van hulp. Zo maak je daar iets structureels van, zonder dat het zwaar of klachtgericht wordt.

Klein beginnen

• Benoem het eens terloops. Een opmerking als "Ik heb weer zo'n opvlieger" of "Ik slaap slecht sinds de overgang" opent vaak de deur. Je zult merken dat collega's herkenning delen.
• Een koffiemoment of lunchwandeling met een paar collega's die het herkennen. Laagdrempelig, en je bespreekt praktische tips.
• Een buddy: een collega bij wie je even je ei kwijt kunt en die met je meedenkt.

Een netwerk opzetten

Wil je een stap verder gaan? Veel organisaties hebben al een vrouwennetwerk, een netwerk voor 50-plussers of een vitaliteitsgroep. Daar kan een overgangsgroep goed bij aansluiten.

• Vraag steun van HR of de ondernemingsraad. Dan krijg je vaak een ruimte, tijd en soms een klein budget.
• Kies een vorm die past: een maandelijkse lunch, een besloten chatgroep (bijvoorbeeld in Teams), of een paar keer per jaar een bijeenkomst met een spreker.
• Maak het vrijwillig en vertrouwelijk. Wat in de groep gedeeld wordt, blijft in de groep.
• Houd de toon positief en praktisch: wat werkt, welke aanpassingen helpen, welke boeken, podcasts of experts zijn het waard?
• Nodig ook vrouwen uit die er (nog) niets van merken. Kennis vooraf helpt om klachten later te herkennen.
• Betrek af en toe leidinggevenden en mannelijke collega's. Begrip groeit als iedereen weet waar het over gaat.

Buiten je werk

Niet iedereen wil dit met collega's delen. Dat is ook prima. Je kunt ook steun vinden bij vrouwen buiten je werk, bijvoorbeeld in onze Facebookgroep Moeiteloos Vruchtbaar.

Of luister naar de Cyclus Praat podcast

Of lees de perimenopauzepagina.

Zelf aan de slag: je klachten aanpakken

Aanpassingen op het werk helpen, maar het werkt het best als je ook de oorzaak aanpakt. Slaap, voeding, beweging, stress en mogelijke tekorten hebben veel invloed op je energie en concentratie. Lees ook onze blogs:

Brain fog: ben ik mijn geheugen kwijt?

Slecht slapen in de perimenopauze

Overgang of burn-out?

Als orthomoleculair cyclus- en hormoonexpert help ik je om uit te zoeken wat er bij jou speelt en wat je lichaam nodig heeft. Zodat je weer met energie en focus aan het werk kunt.

→ Plan je 1-op-1 gesprek

Ook handig

Doe de gratis Overgangskompas-quiz en ontdek in welke fase je zit.

Download de Gesprekskaart huisarts. De tips om je klachten te beschrijven, werken ook goed voor een gesprek met je bedrijfsarts.

Menstrueer je nog? Met Daysy zie je hoe je cyclus verandert. Zo kun je klachten en energie op je werk koppelen aan je hormonen. Bekijk Daysy

Disclaimer: deze blog geeft algemene informatie en vervangt geen medisch of juridisch advies. Regels en afspraken kunnen per werkgever, cao en situatie verschillen. Vraag bij twijfel advies aan HR, de bedrijfsarts, een vertrouwenspersoon of je vakbond. Daysy is een vruchtbaarheidsmonitor, geen anticonceptiemiddel.

Bronnen

• TNO (2022), via Arboportaal: Helft werknemers in overgang ondervindt hinder op werk
• Arboportaal. De overgang en werk
• Stichting van de Arbeid (2023). Handreiking de overgang en werk
• NVAB (2026). Richtlijn Overgang en werk
• NVAB Kennisbank. Wat mag een bedrijfsarts aan de werkgever terugkoppelen?
• Rees M e.a. (2021). Global consensus recommendations on menopause in the workplace: a European Menopause and Andropause Society (EMAS) position statement. Maturitas, 151, 55–62
• CIPD (2023). Menopause in the workplace: employee experiences in 2023

Als er iets in je lichaam niet goed voelt, neem dan contact op met je arts. Het Daysy Journaal is educatief en geen medisch advies.